Fundusze Europejskie
Opcje dostępności Włącz powiększenie czcionki Włącz wysoki kontrast Włącz lektora
Wyszukiwarka Mapa strony
  1. Uroczystość Bożego Ciała

Uroczystość Bożego Ciała

Uroczystość Bożego Ciała

Boże Ciało jest uroczystością obchodzoną we wszystkich chrześcijańskich krajach świata. Wszędzie ma tą samą religijną wymowę, choć czasem w poszczególnych państwach charakteryzuje się odmiennymi obrzędami.

Uroczystość Bożego Ciała na świecie

Wspomniane Święto bardzo ciekawie odbywa się w Austrii. Tak, jak w większości państw przypada na czwartek po ósmej niedzieli od Poniedziałku Wielkanocnego i jest ustawowo dniem wolnym od pracy. W stolicy kraju- w Wiedniu odbywa się główna a zarazem najliczniejsza procesja wyruszająca z Katedry Św. Szczepana. Jednak najciekawsze i najbardziej malownicze procesje odbywają się na jeziorach. Tradycję tę Austriacy celebrują od XVII wieku. Zarówno kapłan z Najświętszym Sakramentem, jak i ubrani w ludowe stroje wierni płyną łódkami do poszczególnych, zbudowanych także na łodziach ołtarzy.

Podobny zwyczaj panują też w Bawarii. W Niemczech, które były jednym z pierwszych krajów, gdzie zaczęto obchodzić Boże Ciało od 1252 roku jest stałym elementem kalendarza liturgicznego. Bardzo szybko pojawiły się tam procesje. Było to w Kolonii, z której rozpowszechniły się na inne regiony kraju. Łączono je z prośbami o odwrócenie nieszczęść i dobrą pogodę.

W Rzymie po wieloletniej przerwie procesje stały się nieodłącznym elementem Uroczystości Bożego Ciała dopiero w 1979 roku. Przywrócił je nasz Papież Jan Paweł II.  W 1977 roku za zgodą Watykanu dzień, w którym przypada Święto przestał być także w tym kraju wolnym od pracy. W wyniku tego procesje odbywają się wieczorem. 

W wielu krajach Ameryki Południowej, gdzie dominującym wyznaniem jest Chrześcijaństwo Uroczystość Bożego Ciała jest jednym z największych świąt. Przykładem jest m.in. Wenezuela zamieszkała głównie przez katolików oraz niewielki procent protestantów. Święto jest szczególnie uroczyście obchodzone zwłaszcza w stolicy kraju Caracas oraz w regionie San Francisco de Yare pod nazwą Los Diablos Danzantes. Jest to kolorowa, taneczna parada, w której tancerze przebrani są w stroje i maski diabłów.

Na wspomnianym kontynencie są jednak państwa, gdzie procesja nie jest powszechnym zwyczajem. Przykładem takim jest Argentyna.

Różnice pomiędzy poszczególnymi krajami nie ograniczają się tylko do tradycji obchodów święta Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa. Tam, gdzie jest to dzień wolny od pracy Msze Św. i procesje odbywają się zazwyczaj przed południem. W innych tak, jak we Włoszech wieczorem. Ale różnicą jest też data. W Stanach Zjednoczonych jest obchodzone nie w czwartek, a w niedzielę. Oprócz katolików uczestniczą także niektóre kościoły wschodu Unici, Koptowie, Kościół syryjski i ormiański.

Boże Ciało w Polsce

Uroczystość Bożego Ciała to święto ruchome i przypada 10 dni po Zielonych Świątkach. W Polsce jest obecne od 1320 r., kiedy wprowadzono je dla Diecezji Krakowskiej. Najważniejszym jego symbolem od XV w. jest Procesja Eucharystyczna. Wierni ze wszystkich kościołów udają się do czterech ołtarzy symbolizujących 4 strony świata.  

Najbardziej uroczyście w naszym kraju Święto odbywało się w Krakowie. Słyną on z okazałych procesji, w których szli: duchowni, biskupi, księża i zakonnicy, a od XVII w. także królowie polscy ze swym dworem, wojskowi w galowych mundurach, bractwa kupieckie z godłami i sztandarami, uczeni w profesorskich togach, studenci, uczniowie oraz mieszkańcy miasta i podkrakowskich wsi. Często zwyczajne osoby były ubrane w białe lub granatowe sukmany, buty z wysokimi cholewkami i czapką z pawimi piórami na głowie.

Najpiękniej jednak Uroczystość Bożego Ciała była obchodzona na wsiach. Jego dekoracją były: polne kwiaty, łąki, pola, laski, ludzie ubrani w regionalne stroje, ołtarze zdobione zielonymi drzewami brzóz, drogi wyścielone tatarakiem a wszystko połączone z wielką pobożnością prostego ludu. Najciekawiej było zwłaszcza w okolicach Mazowsza, Rawy Mazowieckiej, Opoczna, na Kurpiach, Pogórzu i Podhalu, gdzie do dziś w dużej części przetrwała tradycja.

Dawniej powszechne było, że w czasie procesji odbywały się także widowiska obrzędowe lub ściśle teatralne przybliżające wiernym obecność Eucharystii w codziennym życiu.

W czasie zaborów procesjom nadano nowy wymiar. Dodano do niego akcent patriotyczny. Była jedną z nielicznych okazji do zamanifestowania zaborcom wiary oraz państwowości. Wierni demonstrowali prastare emblematy i proporce z polskimi godłami.

Ale Boże Ciało i Jego Oktawa to nie tylko Eucharystyczna Procesja. To również święcenie wianków w ostatni jej dzień. Tradycją było, że robiono je z wonnych ziół, młodych drzew i kwiatów polnych. Najczęściej były: z mięty, rozchodnika, macierzanki, kapustnika, bobownika, stokrotek, melisy, róży a nawet z paproci, lipy i pietruszki.

Wierzono, że powieszony na ścianie domu wianek ochroni go przed piorunami, gradem, powodzią i ogniem. Zioła z niego stosowano na różne choroby a dymem ze spalonych okadzano wypędzane po raz pierwszy na pastwisko krowy. Czasem też do poświęconych wkładano paski papieru ze słowami Ewangelii. Zakopywano je później w rogach pola wierząc, że da to dobre plony. Czasem poświęcone rośliny wkładano też zmarłemu do trumny natomiast te z poprzedniego roku w Wielki Piątek dawano do ula, aby pszczoły dały dużo miodu.

Powszechnym zwyczajem było, że liczba wianków była nie parzysta, ale najczęściej robiono 9 lub 12. Często pozostawiano je w kościele przez całą oktawę, by nabrały dobroczynnej mocy i dopiero wtedy zabierano je do domu.

Do dziś ta piękna tradycja, święcenia wianków pozostała na wsiach i w mniejszych miastach. Niegdyś był to obyczaj powszechny, teraz robią to już głównie starsze osoby.

Zwyczajem związanym z Bożym Ciałem, który przetrwał w wielu miejscach jest łamanie gałązek brzóz, którymi przyozdabiane są ołtarze. Bierze się  je do domów i zawiesza. Również i to ma uchronić przed pożarem i uderzeniem pioruna.

Boże Ciało jest uroczystością obchodzoną we wszystkich chrześcijańskich krajach świata. Wszędzie ma tą samą religijną wymowę, choć czasem w poszczególnych państwach charakteryzuje się odmiennymi obrzędami. Uroczystość Bożego Ciała na świecie Wspomniane Święto bardzo ciekawie odbywa się w Austrii. Tak, jak w większości państw przypada na czwartek po ósmej niedzieli od Poniedziałku Wielkanocnego i jest ustawowo dniem wolnym od pracy. W stolicy kraju- w Wiedniu odbywa się główna a zarazem najliczniejsza procesja wyruszająca z Katedry Św. Szczepana. Jednak najciekawsze i najbardziej malownicze procesje odbywają się na jeziorach. Tradycję tę Austriacy celebrują od XVII wieku. Zarówno kapłan z Najświętszym Sakramentem, jak i ubrani w ludowe stroje wierni płyną łódkami do poszczególnych, zbudowanych także na łodziach ołtarzy. Podobny zwyczaj panują też w Bawarii. W Niemczech, które były jednym z pierwszych krajów, gdzie zaczęto obchodzić Boże Ciało od 1252 roku jest stałym elementem kalendarza liturgicznego. Bardzo szybko pojawiły się tam procesje. Było to w Kolonii, z której rozpowszechniły się na inne regiony kraju. Łączono je z prośbami o odwrócenie nieszczęść i dobrą pogodę. W Rzymie po wieloletniej przerwie procesje stały się nieodłącznym elementem Uroczystości Bożego Ciała dopiero w 1979 roku. Przywrócił je nasz Papież Jan Paweł II.  W 1977 roku za zgodą Watykanu dzień, w którym przypada Święto przestał być także w tym kraju wolnym od pracy. W wyniku tego procesje odbywają się wieczorem.  W wielu krajach Ameryki Południowej, gdzie dominującym wyznaniem jest Chrześcijaństwo Uroczystość Bożego Ciała jest jednym z największych świąt. Przykładem jest m.in. Wenezuela zamieszkała głównie przez katolików oraz niewielki procent protestantów. Święto jest szczególnie uroczyście obchodzone zwłaszcza w stolicy kraju Caracas oraz w regionie San Francisco de Yare pod nazwą Los Diablos Danzantes. Jest to kolorowa, taneczna parada, w której tancerze przebrani są w stroje i maski diabłów. Na wspomnianym kontynencie są jednak państwa, gdzie procesja nie jest powszechnym zwyczajem. Przykładem takim jest Argentyna. Różnice pomiędzy poszczególnymi krajami nie ograniczają się tylko do tradycji obchodów święta Najświętszego Ciała i Krwi Chrystusa. Tam, gdzie jest to dzień wolny od pracy Msze Św. i procesje odbywają się zazwyczaj przed południem. W innych tak, jak we Włoszech wieczorem. Ale różnicą jest też data. W Stanach Zjednoczonych jest obchodzone nie w czwartek, a w niedzielę. Oprócz katolików uczestniczą także niektóre kościoły wschodu Unici, Koptowie, Kościół syryjski i ormiański. Boże Ciało w Polsce Uroczystość Bożego Ciała to święto ruchome i przypada 10 dni po Zielonych Świątkach. W Polsce jest obecne od 1320 r., kiedy wprowadzono je dla Diecezji Krakowskiej. Najważniejszym jego symbolem od XV w. jest Procesja Eucharystyczna. Wierni ze wszystkich kościołów udają się do czterech ołtarzy symbolizujących 4 strony świata.   Najbardziej uroczyście w naszym kraju Święto odbywało się w Krakowie. Słyną on z okazałych procesji, w których szli: duchowni, biskupi, księża i zakonnicy, a od XVII w. także królowie polscy ze swym dworem, wojskowi w galowych mundurach, bractwa kupieckie z godłami i sztandarami, uczeni w profesorskich togach, studenci, uczniowie oraz mieszkańcy miasta i podkrakowskich wsi. Często zwyczajne osoby były ubrane w białe lub granatowe sukmany, buty z wysokimi cholewkami i czapką z pawimi piórami na głowie. Najpiękniej jednak Uroczystość Bożego Ciała była obchodzona na wsiach. Jego dekoracją były: polne kwiaty, łąki, pola, laski, ludzie ubrani w regionalne stroje, ołtarze zdobione zielonymi drzewami brzóz, drogi wyścielone tatarakiem a wszystko połączone z wielką pobożnością prostego ludu. Najciekawiej było zwłaszcza w okolicach Mazowsza, Rawy Mazowieckiej, Opoczna, na Kurpiach, Pogórzu i Podhalu, gdzie do dziś w dużej części przetrwała tradycja. Dawniej powszechne było, że w czasie procesji odbywały się także widowiska obrzędowe lub ściśle teatralne przybliżające wiernym obecność Eucharystii w codziennym życiu. W czasie zaborów procesjom nadano nowy wymiar. Dodano do niego akcent patriotyczny. Była jedną z nielicznych okazji do zamanifestowania zaborcom wiary oraz państwowości. Wierni demonstrowali prastare emblematy i proporce z polskimi godłami. Ale Boże Ciało i Jego Oktawa to nie tylko Eucharystyczna Procesja. To również święcenie wianków w ostatni jej dzień. Tradycją było, że robiono je z wonnych ziół, młodych drzew i kwiatów polnych. Najczęściej były: z mięty, rozchodnika, macierzanki, kapustnika, bobownika, stokrotek, melisy, róży a nawet z paproci, lipy i pietruszki. Wierzono, że powieszony na ścianie domu wianek ochroni go przed piorunami, gradem, powodzią i ogniem. Zioła z niego stosowano na różne choroby a dymem ze spalonych okadzano wypędzane po raz pierwszy na pastwisko krowy. Czasem też do poświęconych wkładano paski papieru ze słowami Ewangelii. Zakopywano je później w rogach pola wierząc, że da to dobre plony. Czasem poświęcone rośliny wkładano też zmarłemu do trumny natomiast te z poprzedniego roku w Wielki Piątek dawano do ula, aby pszczoły dały dużo miodu. Powszechnym zwyczajem było, że liczba wianków była nie parzysta, ale najczęściej robiono 9 lub 12. Często pozostawiano je w kościele przez całą oktawę, by nabrały dobroczynnej mocy i dopiero wtedy zabierano je do domu. Do dziś ta piękna tradycja, święcenia wianków pozostała na wsiach i w mniejszych miastach. Niegdyś był to obyczaj powszechny, teraz robią to już głównie starsze osoby. Zwyczajem związanym z Bożym Ciałem, który przetrwał w wielu miejscach jest łamanie gałązek brzóz, którymi przyozdabiane są ołtarze. Bierze się  je do domów i zawiesza. Również i to ma uchronić przed pożarem i uderzeniem pioruna.